• Planowanie motoryczne jest umiejętnością, która przygotowuje nasze ciało, planuje sekwencje jego ruchu do wykonania nowego, dotąd nieznanego działania. Jest czynnikiem wpływającym na rozwój motoryki dużej i małej dziecka oraz opanowanie przez niego samodzielności.

  • Planowanie motoryczne jest jednym z elementów praksji. Praksja jest zdolnością wykonania ruchów zamierzonych, celowych.

  • Słabo rozwinięta umiejętność planowania motorycznego może prowadzić do wystąpienia u dziecka szeregu różnych trudności w obszarze dużej i małej motoryki. Deficyty w zakresie planowania oraz wykonania nowego działania motorycznego nazywane są dyspraksją.

Objawy słabo rozwiniętego planowania motorycznego.

Dziecko z deficytami planowania motorycznego może przejawiać trudności w zakresie dużej i małej motoryki, co wtórnie przekłada się na opanowanie czynności samoobsługowych, a także na poczucie własnej wartości oraz bezpieczeństwa. Trudności w opanowaniu nowych czynności motorycznych, ciągłe potykanie się, przewracanie się wzbudzać mogą w dziecku złość, wycofywanie się z zabaw ruchowych oraz niechęć do podejmowania niektórych aktywności

Dziecko ze słabo rozwiniętym planowaniem motorycznym może:

mieć trudności z zaplanowaniem i wykonaniem kolejno określonych ruchów ciała do konkretnej aktywności, np. podczas jazdy na rowerze (długo opanowuje dane umiejętności, potrzebuje pomocy i wielu powtórzeń);

– mieć trudności z wykonywaniem czynności samoobsługowych ( zakładanie ubrań, zapinaniem guzików, zamków, wiązaniem sznurowadeł) i higienicznych (np. wykonywanie kolejnych czynności podzczas mycia zębów) oraz przy czynnościach organizacyjnych;

– mieć trudności z wykonaniem działań ruchowych według instrukcji słownej;

– często się przewracać, potykać mieć trudności z czuciem ułożenia ciała wobec przedmiotów w otoczeniu;

– mieć słabą kontrolę nad dłonią i palcami np. ma trudności z obsługą nożyczek, chwyt i nacisk narzędzia pisarskiego jest nieprawidłowy, słabe umiejętności grafomotoryczne, trudności z nawlekaniem korali, zabawami konstrukcyjnymi;

– mieć słabą kontrolę nad jamą ustną i koordynacją narządów artykulacyjnych (występują nieprawidłowości artykulacyjne, wady wymowy);

– mieć słabo rozwiniętą koordynację wzrokowo- ruchową;

Pozwól swojemu dziecku rozwijać się w jego indywidualnym tempie i pomóż organizować aktywności tak, by miało szansę na swój sukces w wykonaniu określonego zadania.

Wczesną formą planowania motorycznego jest imitacja, czyli zdolność do naśladowania gestów i mimiki. Umiejętność ta ma duże znaczenie dla rozwoju ruchowego, komunikacji oraz tworzenia więzi między dziećmi a rodzicami.

Ćwiczenia rozwijające planowanie motoryczne

✔     Zabawy przy muzyce rozwijające koordynację i schemat ciała – taniec w parze, poruszanie określoną częścią ciała, wystukiwanie lub wyklaskiwanie rytmów, imitacje ruchowe do słów piosenki;

✔     Stworzenie ścieżki sensorycznej w domu lub ogrodzie;

✔     Ćwiczenia ruchowe według instrukcji słownej – skakanie jak króliczek/żaba, wyciąganie szyi jak żyrafa, maszerowanie do przodu, do tyłu lub w prawo/lewo, chodzenie raz na piętach raz na palcach, kładzenie się na brzuchu/plecach;

✔     Naśladowanie różnych pozycji ciała po dorosłym (ułatwieniem dla dziecka będzie kontrola w lustrze);

✔     Ćwiczenia małej motoryki – rysowanie, kolorowanie konturu, obrysowanie dłoni, lepienie z plasteliny, malowanie palcami, wyszukiwanie drobnych elementów w kaszy/ryżu/grochu, zabawy paluszkowe;

✔     Codzienne zabawy na świeżym powietrzu, na placu zabaw, skoki na trampolinie, gra w piłkę lub lotki;

Propozycje zabaw

1. Przewlekanie sznurka przez duże otwory (np. przez oczka plastikowej kratki zlewozmywakowej).

2. Wykorzystanie tablicy do nauki zasuwania suwaków i zapinania napów.

3. Nawlekanie dużych guzików na nitki.

4. Nakładanie gumek na geoplan.

5. Nakładanie gumek na tutkę od papieru toaletowego.

6. Plecenie warkoczy ze sznurków.

7. Nawijanie wełny na patyk, czy papierową tutkę.

8. Nawlekanki z wykorzystaniem sznurówek i dziurkowanych obraz.

9. Przelewanie wody z pojemników, przesypywanie piasku.

10. Konstruowanie budowli z klocków, kartonów, puszek, w tym odwzorowywanie.

11. Odtwarzanie układów z figur geometrycznych.

12. Nawlekanie koralików

13. Obrysowywanie lustrzanego odbicia.

14.Obrysowywanie dłoni na kartce, dorysowywanie biżuterii, paznokci;

15. Obrysowywanie całej postaci na dużym kartonie.

16. Głaskanie, poklepywanie, masowanie poszczególnych części własnego ciała wg. instrukcji słownej;

17. Patrzenie przez lornetkę, aparat fotograficzny lewym, prawym okiem; poszukiwanie przedmiotów.

18. Zabawy ruchowe przy piosenkach, z elementami orientacji w schemacie ciała ( „Głowa, ramiona, kolana, pięty…”, „Tu prawą mam rączkę, a tu lewą mam…”)

19. Tory przeszkód (omijanie, przechodzenie pod, nad przeszkodą, tunele).

20. Naśladowanie ruchów np. podczas zabaw „Na dywanie siedzi jeż”, „Ojciec Wirgiliusz”)

21. Zwierzęce kroki (naśladowanie sposobu poruszania się zwierząt np. W zabawie „Po mojej lewej stronie jest wolne miejsce. Zapraszam……(imię) jako….(nazwa zwierzęcia)”.

22. Przeciąganie liny.

23. Podciąganie na deskorolce, kocyku.

24. Rzucanie do celu.

25. Pajacyki.

26. Czworakowanie na podłodze, na ławeczce;

27. Chodzenie tyłem jak krab.

28. Wirowanie.

29. Kołysanie, huśtanie.

30. Skakanie na miękkich powierzchniach.

31. Podskakiwanie na piłce.

32. Turlanie się.

Karolina Banaszek